Dinsdagavond. De vaatwasser staat half ingeruimd open en zij zucht.

Hij hoort die zucht.

Tien minuten later gaat het over wie hier eigenlijk alles doet, over zijn moeder en over die vakantie van twee jaar geleden. Eén van beiden slaat een deur dicht, de ander kruipt weg achter een scherm.

Klinkt dat bekend? Dan maken jullie waarschijnlijk steeds dezelfde ruzie. Andere aanleiding, zelfde einde.

En opgelost raakt er niks.

Ik zie het bij bijna elk koppel dat bij mij in mentorschap komt. Ze komen binnen met een onderwerp, de afwas of het geld of de kinderen, en allebei willen ze gelijk krijgen. Tot we een laag dieper gaan.

Dan komen we altijd op dezelfde plek uit.

Het gaat nooit over de afwas

De ruzie over de vaatwasser gaat niet over de vaatwasser.

Dat triviale zaken in drie zinnen kunnen ontploffen, en dat keer op keer, komt niet doordat de afwas zo belangrijk is. Er ligt iets onder dat al langer wringt. De afwas is toevallig de plek waar het naar boven komt.

Drie zuilen en een dak

Een relatie rust op drie zuilen. Veiligheid, respect en vertrouwen.

Veiligheid wil zeggen dat je jezelf kunt zijn zonder op je tenen te lopen, en dat je weet dat de ander er morgen nog staat. Respect betekent dat wat jij doet en denkt telt, ook als je partner het anders ziet.

Vertrouwen? Dat je niet hoeft te controleren. Een woord is een woord.

Op die drie zuilen ligt het dak. Intimiteit, fysiek en emotioneel.

Die zuilen staan niet los van elkaar. Je veilig voelen lukt niet zonder respect en vertrouwen, en vertrouwen groeit niet als je je onveilig of niet gerespecteerd voelt. Begint er één te wankelen, dan voelen de andere twee dat mee.

Wie aan het dak sleutelt en de zuilen negeert, is met het verkeerde bezig.

Eén kortere zuil en het dak hangt scheef

Stel dat respect en vertrouwen stevig staan, maar veiligheid net iets korter is.

Dan hangt het dak scheef. Niet veel. Genoeg.

En op een scheef dak blijft niets liggen. De afwas, de rekening die hoger uitviel, die ene opmerking over de opvoeding, het schuift er allemaal af en komt hard neer.

Wie zich onveilig voelt, gaat houvast zoeken. Dat geeft spanning, en met spanning word je overgevoelig voor dingen die je anders gewoon zou laten passeren. Daarom kan een half ingeruimde vaatwasser aanvoelen als een aanval.

Het is geen aanval. Het is de zoveelste steen die van een scheef dak glijdt.

Steeds dezelfde ruzie, omdat jullie elk een andere zuil proberen te herstellen

Hier zit volgens mij het eigenlijke probleem.

Neem een ruzie over geld. Zij ziet dat er meer van de rekening ging dan verwacht en voelt onrust. Bij haar wankelt de zuil veiligheid.

Hij hoort haar vraag als controle, alsof hij niet met geld kan omgaan. Hij voelt zich gekrenkt. Bij hem gaat het over respect.

Zelfde onderwerp. Twee zuilen.

Zij praat over zekerheid terwijl hij zijn eer verdedigt, en zo praten ze langs elkaar heen zonder dat één van beiden zich gehoord voelt. Daarom komt het altijd terug. Jullie praten het wel uit, maar ieder probeert een andere zuil te herstellen terwijl je denkt dat het over hetzelfde gaat.

Soms ligt het trouwens precies omgekeerd. Het patroon blijft hetzelfde.

Gelijk willen hebben

Elk koppel komt binnen met de wil om gelijk te krijgen, en dat begrijp ik. Maar luister eens goed naar wat er onder dat gelijk zit.

Ik zeg het tegen al mijn klanten: leer te horen wat men niet zegt. Daar zit de kern van de boodschap.

Wie gelijk wil, zegt het niet hardop. Maar wat hij of zij eigenlijk vraagt, is erkenning.

Dat je partner zegt: ik snap waarom dit jou zo raakt. Gelijk krijgen geeft je dat niet. Je wint de ruzie en je blijft alleen achter met je punt.

Eén ding voor deze week

De volgende keer dat dezelfde ruzie begint, laat je het onderwerp even voor wat het is. Je stelt elkaar één vraag.

Welke zuil raakt dit bij jou?

Misschien is het antwoord 'ik voel me hier niet veilig' of 'ik voel me niet gerespecteerd' of 'ik weet niet of ik op je kan rekenen'. Meer hoeft er op dat moment niet gezegd te worden.

De afwas kan wachten. Die gaat nergens heen.

Als het dak al te lang scheef hangt

Soms zit het patroon zo vast dat zelfs die ene vraag niet meer lukt en elke poging binnen de minuut ontspoort. Dan is het geen kwestie meer van harder proberen.

Daarvoor bestaat EHBO in Relaties, eerste hulp voor koppels die samen vastlopen. Je kunt ook beginnen met een kennismakingsgesprek van 20 minuten. Dan kijken we samen welke zuil er bij jullie wankelt.

Danker